Nieuw

Van Akkerwoudsterbroek, Broek onder Akkerwoude en Broeksterwoude
© Tresoar

Dagelijks reden vele duizenden auto’s langs Broeksterwâld, maar door de aanleg van de Centrale As is het inmiddels een stuk rustiger worden op de Haadwei. Maar hoe de toekomst ook zal worden, het i

Broeksterwoude rond 1848
© Plaatselijk Belang Broeksterwoude

Dat er vroeger in de Dokkumer Wâlden e.o. grote armoede heerste is al jarenlang een gegeven. De leefomstandigheden waren bar en boos. Armoedige woningen, (lees krotten) en grote gezinnen waren in d

Totstandkoming van een openbare school
© Archief gemeente Dantumadiel

Het Departement Dantumadeel was vertegenwoordigd op de Algemene vergadering van de Maatschappij op 13 en 14 augustus 1850 te Amsterdam. Daar werd een verzoek ingediend “ter vlodoening aan de hoogs

Het stratenpatroon
© Plaatselijk Belang Broeksterwoude

Op een kaart van 1874 is duidelijk te zien dat de woningen verspreid liggen, en niet geconcentreerd zijn tot een dorpskern. Ook is een deel van het stratenpatroon duidelijk terug te vinden in de heden

Sybrant Goffes Roorda 1465-1550
© Olieverf portret Goffe Roorda in bezit van Fries Museum. Auteursrechtvrij

Eén van de eerste keren dat het dorp Spannum wordt genoemd heeft te maken met een directe voorvader van onze lokale held uit de late middeleeuwen Jonkheer Sybrant Goffes Roorda (1465-1550). In 1080 w

Taxis met zijn Spaanse bendes viel Spannum aan
© Ets van Slag bij Boksum in bezit van Tresoar in Leeuwarden auteursrecht vrij.

In de periode 1580-1594 van de Tachtigjarige oorlog, had Friesland regelmatig te maken met Spaanse invallen. De Friese bevolking leed onder de plundering, brandstichting, moord en gijzeling. Willem Lo

Hervormde kerk in Spannum
© Lieuwe Wijnia

Deze kerk is gewijd aan de heilige Remigius en is nu ook nog de naamdrager van dit gebouw. In de eerste helft van de 14de eeuw werd de grond verenigd met de bezittingen van de abdij van Lidlum bij Oo

De kostschool 1876-1905
© archief bewoner

In het jaar 1876 werd in het dorp Spannum een “Christelijke Kost- en Dagschool” voor meisjes geopend. Deze school was een initiatief van ds. Johannes Krull. Deze dominee was als hervormd predikant

Waling Dijkstra 1821-1914
© Wikipedia

Fries schrijver en voordrachtskunstenaar.

Waling Gerrits Dijkstra werd op 14 augustus 1821 geboren in Vrouwenparochie als zoon van een bakker. En Waling was dan ook voorbestemd om zelf bakker te

Standbeeld: de Monniken. Drie gestileerde monniken van cortenstaal
© Wytske Heida

De monniken van het klooster Thabor bij Tirns en het Oldeklooster (Bloemkamp) bij Hartwerd hebben een bijdrage geleverd tot de aanleg van de dijken in de oude Middelzee. Deze dijken zijn nog steeds

Mieddyk
© Wytske Heida

De dijk is aangelegd rond de 12e eeuw en liep vanaf Folsgare naar Vijfhuis, waar de dijk weer aansloot op de oude Middelzeedijk. Het laatste deel van de dijk is verdwenen, maar tot Oosterburen is de d

Monument “de Hoanne”
© A. Bruin

Mensen die op de fiets of met de auto van Ysbrechtum naar Nylân rijden, passeren een opvallend monument. Een monument waarbij voor iedereen niet direct duidelijk zal zijn wat betekenis en oorsprong i

De Tjaardvaart, de tekst beschrijft de situatie rond 1900
© Canoncommissie Folsgare

De Tjaardvaart,die ook wel Tjaarddijkstervaartwordt genoemd, begint in het Morrawieltje net onder Vijfhuis en komt dan in ’t Hart uit. ’t Hart bestaat in die tijd uit drie boerderijen en twee huiz

De terp Strûpenkeal
© Pleatselik belang Folsgeare

De terp Strûpenkeal

Aan een doodlopend voetpad, verscholen achter het dorp Folsgare aan de Ald Rien, Oude Rijn (ook wel Groote Rijn genoemd) ligt een ruim 3 meter hoge

Garastrjitte
© Dorpsbelang Folsgeare

Aanleg Garastrjitte

Als het Ekersein eind tachtiger jaren van de vorige eeuw is volgebouwd, wordt er een perceel aan de zuidzijde van Folsgare aangewez

Gerben Willem Abma
© Niels Westra

Gerben Willem Abma is op 12 july 1942 geboren in Folsgare. Hij is de jongste uit een gezin van tien kinderen. Zijn vader was een boer die theologische boeken las en de Bijbel letterlijk nam. Ze woonde

Tsjaerddyk, Kerkhuis zuid
© DB Folsgeare

In 1859 wordt door de kerkvoogdij de bouw van het nieuwe kerkhuis aan de Tsjaerddyk opgedragen aan timmerman Pieter Willems Twijnstra uit het dorp. Het huis komt tussen de winkels van Epeus Couperus

Tsjaerddyk, kerkhuis noord
© dbfolsgeare

De Tsjaerddyk begin 1900, gezien richting Nijland. Het huis aan de rechterkant is het kerkhuis, ertegenover is de winkel van Anne Sjirks Cnossen ( nu nummer 36) De vrouwen en kinderen staan voor het

De kruidenier op Tsjaerddyk 36
© bd folsgare

Op de zijkant van de gevel, boven het winkelraam, hangen twee borden waarop reclame wordt gemaakt voor “Van Nelle Koffie en Thee”. Eronder staan Anne Sjirks en zijn zoontje Sjirk Annes. Bovenstaa

Tsjaerddyk 32
© dbfolsgeare

Tsjaerddyk 32 is het huis met het voortuintje ( 1920)

Pietje Hilbrands Boschma woont vanaf haar geboorte in 1833 in Folsgare maar verhuist in 1872 naar Oosthem. Ze

Carpe Diem - Folsgeasterleane 4
© DB Folsgeare

Vroeger stonden er in het gebied ten oosten van Folsgare tot aan Sneek veel boerderijen die door voetpaden met elkaar verbonden waren. Omdat deze voetpaden een groot gedeelte van het jaar onbegaanbaar

Folsgeasterleane 15
© DB Folsgeare

Vanuit het dorp kom je, links aan houdend, aan het eind van de Folsgeasterleane bij no15. De landweg werd ook wel “Reade leane” genoemd. Het is een plek waar een oude gracht, omzoomd door bomen, a

Folsgeasterleane 2
© DB Folsgeare

Op 25 december 1778 wordt in Hidaard Ruurd Freerks geboren, het negende kind van Freerk Murks Abma en Gerritje Roelofs. Ruurd Freerks leert onder het toeziend oog van zijn oudere broers en zussen het

Aanleg Folsgeasterleane
© Wymbritseradiel

Vanuit Folsgare liep een eeuwenoud voetpad via Bons naar de Hemdyk waarvan het eerste stuk dat bij het dorp hoorde tot net voorbij Carpe Diem, in 1511 de Kerkwech wordt genoemd. Aan de Kerkwech stond

Breeuwsma zathe
© Atse Bruin

Het is zomer 1696 en op de eerste boerderij aan de Kerckweg (Folsgeasterleane), onder een stralend zonnetje, wapperen twee grote vlaggen ten teken dat het feest is. Fettie Hayes Sinnema trouwt vandaa

Eerste school van Folsgare
© DB Folsgeare

Al eeuwen is de school het middelpunt in het dorp. In het kerkarchief kunnen we lezen dat in 1685 een gedeelte van de pastorie is verbouwd tot klaslokaal en dat Douwe Douwes een parttime baan als onde

Dorpshuis
© wytske heida

In Folsgare is al jarenlang een discussie gaande om een plek te zoeken waar de dorpsbewoners bij elkaar kunnen komen. Hiervoor wordt in 1974 een gebouw van de kerkvoogdij gekocht. Het pand stamt uit 1

Tweede schoolgebouw van Folsgare
© DB Folsgeare

Per 1 januari 1886 wordt de openbare school in Folsgare door de gemeente opgeheven. Dit bericht komt niet als donderslag bij heldere hemel, want de ouders hebben aangegeven dat ze christelijk onderwij

Koemelkerij Willem Sjerps Twijnstra ( Tsjaerddyk 26a)
© dbfolsgeare

In 1855 is Willem Sjerps Twijnstra 63 jaar oud en 25 jaar slager in Folsgare. Hij is getrouwd met Japke Pieters Boomsma en hun kinderen hebben bijna allemaal het ouderlijk huis verlaten. Het wordt tij

Folsgare 1940-1945
© dbfolsgeare

De Tweede Wereldoorlog is in Folsgeare relatief rustig verlopen. De oorlogsjaren hebben echter wel degelijk hun sporen achtergelaten, al is er niet veel over bekend. In dit venster zijn diverse wet

Tsjaerddyk 26
© DB Folsgeare

Smid Hein Heinsius en zijn vrouw Durkje Boersma hebben het plan opgevat om voor hun dochter dbfolsgeare_15878592004219797.jpg Sytske en hun schoonzoon Feike Damstra (zoon van Klaas Damstra en Klaas

Tsjaerddyk 27
© Tsjaerddyk 27

Tijdens de vorming van de zuidzijde van de kwelder (Nieuwlander polder) werd er door de Middelzee een brede strook klei afgezet.. De Tsjerdyk, nu Tsjaerddyk, werd aangelegd tussen 1000-1200 als grens

Gerben Abma
© Tresoar Haye Bijlstra

Gerben Abma is geboren op 29-03-1932 in Folsgeare waar zijn vader boer was. Op deze boerderij aan de Folsgeasterleaene hebben dan al generaties lang Abma’s geboerd.

dbfolsgeare_159045120018

Marco Rypma
© Jente Hoekstra

tekst volgt

Wout Zijlstra
© Johan Vogelzang

Wout Zijlstra wordt geboren op 4 Augustus 1964 te Wolsum. Hij is het jongste kind van Watte Zijlstra, zoon van slager Hantsje Zijlstra en Minke Zijlstra uit Wolsum en Idske Posthuma, de dochter van s

Wapen en Vlag
© Gemeente Dongeradeel, Dokkum

Tot 1 januari 1984 was Oosternijkerk een van de 13 dorpen van Oostdongeradeel. Op 1 januari 1984 werden Oostdongeradeel, Westdongeradeel en Dokkum samengevoegd tot de nieuwe gemeente Dongeradeel. De

Ontstaan Oosternijkerk
© Reinder Tolsma

Dodo en Siburg

Over het ontstaan van Oosternijkerk.
 “Bij de feiten die ik verhaald heb, vergat ik bijna iets te vertellen wat ik mij wel wat laat herinner. Een vrouw, Si

De torenklok
© R.Tolsma

Met gebalde vuisten staat president-kerkvoogd Gerrit Gardenier naar de brutale schending van "zijn" Hervormde kerk te kijken: werklieden halen op last van de Duitsers de klok uit de toren.

Foeke Sjoerds
© Fries Museum in Leeuwarden

Oosternijkerk bezit een Foeke Sjoerdsstrjitte en (bezat) een Foeke Sjoerds Skoalle. Wie was deze beroemde dorpsgenoot eigenlijk?

Foeke werd op 2 juni 1713 geboren in Ee als zoon van s

Mijmeringen van een oude es
© Gjerryt Elzinga

Pal voor het huis van voorheen Theunis en Hendrikje aan De Lyts Ein sta ik al meer dan honderd jaar (sinds 1910) en aanschouw het wel en wee in de straat door de jaren heen.
  
Mijn

De Hervormde pastorie
© Archief Reinder Tolsma

Op deze plaats, De Buorren 29, recht tegenover de kerk en naast de schoo,l moet gedurende honderden jaren een pastorie hebben gestaan. Misschien wel vanaf het ontstaan van het dorp.

In 1794

Gereformeerde pastorie
© Archief Reinder Tolsma

 Er zijn in Oosternijkerk drie gereformeerde pastorieën geweest. De eerste was het in 1853 gebouwde doktershuis van Gerard Jan Wilhelm van den Berg. Hij liet dat huis bouwen aan het Lykpaad, h

Walvisvaarders en het thuisfront
© Stichting Fotografie Willem Kamminga

Over walvisvaarders uit de Dongeradelen is al veel geschreven, ook recentelijk nog. In Oosternijkerk zijn de volgende personen (voor zover bekend) op walvisvaart geweest: Jacob van der Wagen

Het Arm- en Werkhuis
© Reinder Tolsma

Rond 1800 waren er vele armen in Oosternijkerk maar ook in de omringende dorpen. Deze armen werden onderhouden door de diaconie (kerkelijk) of de armvoogdij (uit de dorpskas). Soms werden ze uitbestee

Ontstaan Christelijke School
© Reinder Tolsma

Op 13 april 1865 stapt een aantal mannen naar de boerderij van Gerrit Sjolles Sinia aan de Ropsterwei. Van Sinia is bekend dat hij lid is van de in 1854 opgerichte ‘Vrienden der Waarheid’, een ve

De Molen
© Reinder Tolsma

In 1974 kregen de straten in Oosternijkerk voor het eerst officiële namen, voordien woonde men op J 225 (het hoofd der school) of J 145F (schrijver dezes). De J stond voor de dorpsletter in Oostdonge

De Pontenier
© Geart Cuperus

Zoals in ieder dorp zijn er ook in Oosternijkerk bijnamen (geweest). Soms had dat te maken met een beroep, zoals bij Piet ‘Bakker’, of met een bepaalde eigenschap, zoals bij het zware stemgeluid v

Gunnar Daan – Nederlands architect en beeldend kunstenaar
© Gunnar Daan

Gunnar werd geboren op 15 maart 1939 in het Limburgse Plasmolen en vestigde zich in de jaren ’70 in Oosternijkerk. Hij vertelt in interviews dat zijn fascinatie voor architectuur terugvoert naar zij

Matglas
© Reinder Tolsma

Dikke vrienden waren het, Anne Abrahams Blom en Durk Andries’ Zwart. Allebei ook boer, Blom op een boerderij uit 1750 net buiten het dorp aan de Langgrousterwei en Zwart op de grote boerderij aan de

Mâle Jan
© Ph.H. Breuker en R.N.H. Boerma

Hier graag de Nederlandstalige tekst.

Ontstaansgeschiedenis Oudebildtzijl
© Afb. 3 Verbindingskanaal NW kaart Jan Jansz Coster 1570 nationaal archief

Ontstaansgeschiedenis Ouwe-Syl
DKOuwe-Syl_15831936005824112.jpg Hiermee wordt het dorp Oudebildtzijl bedoeld, genoemd naar de Syl, de sluis van het dorp. Het eerste deel zal het onts

Bedrijvigheid op en om Ouwe-Syl = NAG IN 'E MAAK
© nationaal archief

Afb. 1. Overzicht bedrijvigheid om ‘e Syl ca. 1300 n Chr. Bedrijvigheid om ‘e Syl-Tichelwerk van ca. 1300 na Chr. Ouwe-Syl Omstreeks 1100 na Chr. wilde men volgens een godsdienstig Reveil d

Geschiedenis van het kaatsveld Ouwe-Syl NAG IN 'E MAAK SK
© Foto: Sytse Keizer

’t Sportterrain “de Kolk” ok kaatsfeld fan Ouwe-Syl 1909-1966 (lange ferzy / ferskil met de korte ferzy in é Keatsfreon maart 2018 in rooie tekst.) In ’t jubileumboek fan de kaatsklup d

De Klaine Keizer NAG IN 'E MAAK SK
© fem. Keizer

Sytse Keizer, biograaf en (verre) familie - Ouwe-Syl) GERRIT ‘KLEINE’ KEIZER verkorte kroniek “kronyk- Aerden Plaats 2018” * 4 maart 1874 - † zo 22 dec 1946, Oude Bildtzijl, begraven

Koeien in de kerk
© Under de Toer

Het kerkje van Sanfurd is schitterend gelegen aan het water van It Hop.  De ligging aan het water werd de kerk bijna fataal In de hofdecreet boeken van het Hof van Friesland, is een tekst op

Grutte Meine
© Fotoplak.nl

Grutte Meine Ykema was melkrijder op Sânfurd: elke dag bracht hij de melkbussen van de Sandfirder boeren naar de melkfabriek en zorgde hij ervoor dat alle roddels en nieuwtjes werden doorgegeven. Mei

Sint Piterfeest
© onbekend

Sint Piterdag was vroeger in veel dorpen en steden een bijzondere dag, die werd gevierd op 5 maart. Eigenlijk vierde men het begin van het voorjaar, maar tegelijkertijd werden allerlei nieuwe cont

Sint Piterkerk
© Dauvellier

Deze van oorsprong katholieke kerk is gebouwd in de eerste helft van de 12de eeuw en gewijd aan de apostel Petrus.
De kerk is één van de oudste, maar ook één van de grootste dorpskerken va

Skûtsjesilen
© onbekend

Skûtsjes (beurt- en vrachtschepen) vervoerden o.a.  landbouwproducten, aarde, zand en puin. Al sinds 1820 werden er ’s zomers, als er weinig werk was voor de schippers, zeilwedstrijden georgan

Waterdorp Grou
© onbekend

“Door de moerassige aard van de bodem in de omgeving van Grouw, is deze ongeschikt voor bouwland; het gehele gebied is een echte Friese "greidestreek". Deze situatie maakte dat de vroegste bewone

De Bruorren Halbertsma
© onbekend

De "Bruorren Halbertsma" waren drie broers die aan het eind van de achttiende eeuw werden geboren in Grou en veel betekend hebben voor de Friese literatuur.
Joost en Eeltje schreven samen "De La

Halbertsma’s houtfabrieken
© KLM

In 1891 werden de Halbertsmafabrieken voor houtbewerking opgericht door Pieter Goslik Halbertsma. Wat  begon met het maken van botervaatjes en boterkisten, werd  nadien gewijzigd in de productie va

Grouster Schouw
© onbekend

Grou was door ligging en karakter een “archipeldorp”, bestaande uit vele kleine eilandjes en daardoor ook het  “dorp van de schouwen”. Veel dorpsbewoners hadden vroeger een schouw om over

Het rode dorp
© onbekend

Grou was jarenlang met Stiens het meest rode dorp in Friesland. In 1906 werd er in Grou een afdeling opgericht van de SDAP, de Sociaal Democratische Arbeiders Partij door o.a. Wytse Postma en He

Kofschippen/hellingen
© onbekend

Veel schippers uit de Friese havenplaatsen voeren in de 16de, 17de en 18de eeuw met hun schepen naar de Oostzeelanden en langs de Franse, Spaanse en Portugese kust. Maar dat ook Grou een grote bl

Ziekenfonds “It Gild”
© onbekend

Het oudste nog bestaande Nederlandse ziekenfonds werd opgericht in 1776 met als doel het verlenen van financiële ondersteuning bij ziekte, ouderdom en overlijden. De lijfspreuk luidt: “Lofwaardig i

It izerwurk
© onbekend

Metaalindustrie Van der Ploeg en Stork-Volma.   De volksmond heeft zijn eigen spraakgebruik, los van officiële namen en titels.
In Grou waren er naast “it izerfabryk” (waarmee e

Hylke Rollingswier wint twee keer de Freule
© Roelie Anema


De stoomtram rijdt door Achlum (1902-1939)
© Verzameling van Ruud Hendriks

De Nederlandsche Tramweg Maatschappij (NTM) was tussen 1880 en 1956 verantwoordelijk voor het aanleggen, exploiteren en onderhouden van de tramlijnen die in Friesland hebben gelegen.De eerste stoomtra

Dorpshuis de Singel
© roelie anema

In 1862 werd in Achlum aan de Voorstraat (nu Dorpsstraat) een dorpscafé gebouwd. Het kapitale dorpscafé verrijkte het dorpsaanzien destijds behoorlijk. Het café heeft in de loop der tijden ver

Brand boerderij familie IJntema
© Thea Zuurbier

12 juli 1968 ‘s Nachts gaat de telefoon. Ik ga naar beneden: wie belt er nu ’s nachts? Buurman Douwe! "Brand!! Brand"!! roept hij door de telefoon. "Brand?" vraag ik. "Waar? Bi

De gezusters Tanja
© J. Tanja

In 1906 was Age Tanja, oud 50 jaar, lichamelijk niet langer geschikt voor het zware boerenwerk dat 

1892 Het ontstaan van de Gereformeerde Kerk Achlum
© Roelie Anema

"O God! Wij gedenken uwer weldadigheid in het midden Uws tempels. Psalm 48: 10 "        (Boven de kerkdeur de gebeitelde gevelsteen met deze tekst ).Letterlijke tekst uit de notule

Volkslied van Achlum
© roelie anema

Het volkslied van Achlum is geschreven door de schoolmeester L.Th. Jonkman. Hij heet het met de schoolkinderen ingestudeerd, die het op hun beurt weer thuis gingen zingen. Op die manier werd het volks

Oorlog onderdrukking en verzet in een dorp
© roelie anema

Oorlog, onderdrukking en verzet in Achlum 1940-1945

Gerrit van der Pol, een Achlumer, was 18 jaar toen de oorlog begon. In 1992 heeft hij o.a. herinneringen aan de oorlog en de bezetting

Klaas Kunst
© roelie anema

In Ieslumbuorren, een buurtschap tussen Franeker en Achlum, woonde een boer, Klaas Gerritsen Wiersma of Wieringa, die over bovenaardse machten leek te beschikken en daarom bekend stond als Klaas Kunst

Het Jezus Maria Johannesklokje
© roelie anema

Het Jezus Maria Johannes klokje is weer terug in de Achlumer kerk

In juni 2016 keerde het Jezus Maria Johannes klokje terug in de kerk van Achlum na een decennia lange zwerftocht langs een fabri

Van 1 kerk naar 3 en terug naar 1
© Roelie Anema

In 1903 waren er in Achlum drie kerkgemeenschappen: de Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerk en het gebouw van de Vrijzinnig Hervormden, wat "het Lokaal" werd genoemd.  Op 18 november 1

Wapen en vlag
© J. Terluin

In 2016 heeft Jelle C. Terluin van de “Fryske Rie foar Heraldyk” een vlag en wapen voor Achlum ontworpen. Deze ontwerpen zijn voorgelegd aan de inwoners van Achlum en zij hebben ze van commentaar

Muziektheater 'Skeltemania' opgevoerd
© Yeb de Witte

Voor het eerst in het bestaan is er in Schettens een muziektheaterstuk opgevoerd. Onder de naam 'Skeltemania' waren er zes uitverkochte uitvoeringen op de voormalige woonplaats van Schelte v

Dominee Felix voorman van het Friese Reveil
© ds. G.A. Wumkes, Het Friese Reveil

Ds. Jan Wouter Felix (1824-1904) was Hervormd predikant te Schettens-Longerhouw van 1848-1851. Hij woonde in de pastorie, welke in Longerhouw stond. Ds. Felix is bekend geworden als voorman van het zo

Kerk van Longerhouw gebouwd
© Jacobus J. Stellingwerf

Omstreeks 1250 is de oude kerk van Longerhouw gebouwd. Vooral bij de toren is nog goed te zien dat deze van kloostermoppen is gebouwd. Er is gelukkig een afbeelding uit 1722 bewaard gebleven, waarop d

Oudste vermelding van de naam Schettens
©

De naam Schettens wordt voor het eerst genoemd in het jaar 855, als ’Scettanfurthi’. In dat jaar schenkt een zekere Folckerus grond in Schettens, aan het klooster te Werden (Duitsland).

Schelte van Aysma overleden
© Detail van lijkstatie stadhouder Ernst Casimir uit 1633

Schelte van Aysma woonde te Schettens op Osinga State. Dit kasteel was in zijn bezit gekomen door zijn huwelijk met Tjemck van Osinga, dochter van de grietman van Wonseradeel. Schelte stamde uit een e

Oude zadeldaktoren afgebroken
© Tekening van J. Stellingwerf uit 1722

De oude bouwvallige, middeleeuwse zadeldaktoren wordt in 1816 afgebroken, nadat de ingezetenen hierover hadden vergaderd. Door de lastige financiële situatie na de langdurige bezetting door de Franse

Huidige Protestantse (Hervormde) kerk gebouwd
© Foto van A.A. Buwalda

In 1865 werd de oude middeleeuwse kerk afgebroken om plaats te maken voor een nieuwe kerk. Alleen de fundering bleef behouden, wat te zien is aan de grote kloostermoppen die net boven het maaiveld uit

Bouw Christelijke school
© Foto van A.A. Buwalda

De eerste Christelijke school werd in 1872 geopend, met er een onderwijzerswoning aan vast gebouwd. Vanaf de Franse tijd tijd (1795) hadden Schettens en Longerhouw alleen een openbare school gehad. Er

Nieuwbouw toren Hervormde kerk
© Foto van A.A. Buwalda

De huidige kerktoren werd in 1877 gebouwd, welke de ’tijdelijke’ dakruiter verving. Nu lijkt het wel alsof deze toren altijd zo bij de kerk heeft gestaan, toch stond het kerkgebouw er al 12 jaar

Doleantie in Schettens
©

De Gereformeerde Kerk te Schettens-Longerhouw werd opgericht als gevolg van de Doleantie. Deze kerkscheuring heeft meer dan 100 jaar geduurd, pas in 1996 werden beide richtingen, Hervormd en Gereform

Orgel in kerk
© Foto van A.A. Buwalda

Het huidige orgel werd in 1891 geleverd in de Hervormde kerk, gebouwd door de firma Van Oeckelen. Dit was het eerste orgel in de Schettenser kerk en het is terecht een monument. Voordat er een orgel

Nieuwe klok
© Foto van A.A. Buwalda

De tijdens de Tweede  Wereldoorlog door de Duitsers geroofde klok, kwam helaas niet terug. Daarom werd er na de bevrijding al gauw een nieuwe klok besteld bij de firma Van Bergen.

Helm van Schelte van Aysma ’ontdekt’
© Foto van A.A. Buwalda

Eeuwenlang hing er een helm en rapier (deel van een degen) in de kerk van Schettens. Pas in 2016 werd de helm ’ontdekt’ door Jeroen Punt, die de helm kon toewijzen aan kolonel Schelte van Aysma.

Overnachtingen in kerk
© Majella Fotografie

De kerk is in 2017 geschikt gemaakt voor zogenaamde ’kerkovernachtingen’. In de toren is een slaapkamer gerealiseerd, in de consistorie een keukentje en in de voorkerk een heuse badkamer. Het is

Geometrisch versierde pot
© Foto van A.A. Buwalda

Bij de terpafgraving van de terp Bittens bij Schettens, werd omstreeks 1912 een prachtige geometrisch versierde pot gevonden, welke nu in het eigendom van het Fries Museum is. De pot is uit de terpen

Hoge brug / vaarroute
© Facebook pagina Schettens-Longerhouw, dhr. L. Spijksma

In het jaar 2000 werd de zeer lage brug in Schettens vervangen door een brug met 2,5 meter doorvaarhoogte. Dit in verband met de 11-stedentocht route Bolsward-Harlingen, waar sindsdien veel grotere bo

Dorpskrant Viadukt
© Foto van A.A. Buwalda

In september 1983 verschijnt het eerste nummer van het dorpskrantje voor Schettens en Longerhouw. Al snel krijgt het de naam Viadukt.

Wapen en vlag
© Foto van A.A. Buwalda

Op 5 mei 1955, dus exact 10 jaar na de bevrijding, krijgt Schettens zijn eigen wapen en vlag. De tekens op het wapen zijn gebaseerd op het Van Osinga wapen. Deze familie heeft eeuwenlang Osinga State

Nieuwe school
© Foto van André Buwalda

In 1955 krijgt Schettens een nieuwe school, waar Hervormd en Gereformeerd samen naartoe gaan. Het gebouw wordt op een nieuwe plaats gebouwd, aan het begin van het dorp. In 1992 maakt deze school weer

Nieuwe school
© Foto van A.A. Buwalda

In 1992 wordt het huidig schoolgebouw gebouwd, omdat het vorige gebouw uit 1955 dateerde en niet meer aan de eisen der tijd voldeed. Ook groeide het aantal leerlingen gestaag, waardoor er in 2006 zelf

Osinga State
© Tekening van J. Stellingwerf uit 1722

Begin 17e eeuw woonde grietman Sybrand van Osinga op de Osinga State. Hij was gehuwd met Atke van Aggama uit Witmarsum, ook een edelmansdochter. Samen liggen ze begraven onder een schitterende renaiss

Sportvereniging S.L.S. opgericht
© Foto: Facebook SLS

Op 13 maart 1981 wordt de Sportvereniging Longerhouw Schettens opgericht. Het clubhuis staat bij het sportveld van Schettens, waar vooral zomers gekaatst wordt. zie ook: Wanneer de golven het omliggende land

Van het jaar 1000 tot het jaar 1200
© https://commons.wikimedia.org/wiki/

Na 900 werd de samenleving verder gebouwd op de fundamenten van het verleden. Onder Christelijke invloeden vormde zich langzaam een samenleving met drie standen: adel, geestelijkheid en boeren.

Kerk
© eigen collectie

In deze tijdsperiode werd de huidige bakstenen kerk van Westergeest gebouwd vanuit de St. Bonifatiusabdij te Dokkum.
Kruiskerk De Benedictijner monniken uit Dokkum hebben voor de kerkbo

Protestants en Rooms Katholiek
© Foestrum

In dit tijdsbestek schudde de samenleving middeleeuwse culturele vormen van zich af. Dat was ook te merken in ons dorp. De Rooms Katholieke kerk stond op haar fundamenten te schudden en Protestanten

Harmen Arends Idema
© bron: dr. Oebele Vries

Welgesteld. Een etiket dat op deze tijdsperiode geplakt kan worden.
Welgesteld was de familie Idema. In dit venster krijgt Harmen Arends Idema (± 1585 - 1646) een eigen plaats.

Periode van 1800 tot 2000
© Binnenlandsche Bataafse Courant

Wij komen nu in een tijdsperiode dat de informatie ons bijna om de oren begint te slaan. In oude geschriften en kranten kunnen we zoeken naar gebeurtenissen die in Westergeest hebben plaatsgevonden. <

Haven
© It âlders erf

De haven van Laaxum is uniek omdat ze zo klein is. Er wordt wel gezegd dat ze het kleinste, nog door beroepsvissers in gebruik zijnde haventje van Europa is, slechts geschikt voor ondiep stekende sc

Beschrijvingen van de vissershuisjes in Laaxum
© Rudolf Guys

In de jaren 1939/1940 heeft het Rijksmuseum voor Volkskunde een project uitgevoerd met als doel het karakter van de vissershuisjes aan de voormalige Zuiderzee vast te leggen. Zo is ook geheel Laaxum v

Beschrijvingen van de vissershuisjes in Laaxum
© Rudolf Guys

Woning van Yke en Marie Visser. Kinderen zijn: Jan, Age en Aagje. Zij visten later met visserijnummer HL 5. Nadat Yke in 1963 komt te overlijden woont dochter Aagje tot 1990 in deze woning, een bi

Beschrijvingen van de vissershuisjes in Laaxum
© Rudolf Guys

Woning van Yke en Marie Visser De pentekening uit 1940 van deze woning stamt uit een project van het Rijksmuseum voor Volkskunde die ten doel had de vissershuisjes aan de voormalige Zuiderzee te docu

Beschrijvingen van de vissershuisjes in Laaxum
© Rudolf Guys

Woning van Anne Ymkes Visser en zijn vrouw Geertje Visser. Kinderen: Ymke, Jelte, Kerst, Jan, Teatze, Afke, Geeske en Harmke. Zij visten met de jol HL 75. Ymke en Kerst, beide vrijgezellen, hebben

Beschrijvingen van de vissershuisjes in Laaksum
© Rudolf

Woning van Yke en Marie Visser

De pentekening uit 1940 van deze woning stamt uit een project van het Rijksmuseum voor Volkskunde die toen ten doel had de vissershuisjes aan de voormalige Zuiderze

Beschrijvingen van de vissershuisjes in Laaxum
© Rudolf Guys

Woning van Anne Ymkes Visser en zijn vrouw Geertje Visser. Deze pentekening uit 1940 stamt uit een project van het Rijksmuseum voor Volkskunde die ten doel had de vissershuises aan de voormalige Z

Kaashandel
© FrieslandWonderland

In Wommels was vroeger een echte kaashandel. In meerdere panden in het dorp zijn nog de kaaszolders zichtbaar. Vaak herkenbaar aan hun halfronde ramen. Het museum "It Tsiispakhûs" is gevestigd in een

Jacobikerk
© It âlders erf

De eerste, aan het eind van de 15e eeuw afgebrande kerk, was een kerk van tufsteen. Al in de 12e eeuw wordt de kerk genoemd. De huidige laatgotische Jacobikerk dateert uit begin 1500 en is gebouwd op

Wilhelminaboom
© It âlders erf

De Wilhelmina-linde met prachtig hekwerk werd in december 1898 het dorp Wommels aangeboden door mej. Grelina Jacoba Stapert uit Amsterdam t.g.v. de inhuldiging van Koningin Wilhelmina. Jeugdportretten

De Freule
© FrieslandWonderland

Volgt

Kaatsen
© It âlders erf

In Wommels vindt jaarlijks, sinds 1903, de Freule - kaatspartij plaats. Samen met de PC in Franeker één van de grootste Friese kaatswedstrijden. Het kaatsspel wordt al eeuwenlang in Wommels beoefe

Sminiastate
© It âlders erf

Toen in 1898 mr. Wiardus Willem Hopperus Buma burgemeester werd van Hennaarderadeel sloot hij zich aan bij de oude traditie en bouwde een nieuwe Sminiastate. Zijn moeder was nog geboren op de eerste S

Het Karmelieter klooster van Woudsend
© onbekend

Door de toenemende bevolkingsgroei werden in de vroege Middeleeuwen vanuit het Noorden de Zuidelijker gelegen veengebieden ontgonnen voor landbouw. Zo ontstonden rond 1100 de dorpen Ypecolsga en Ind

Ontstaan van Broek als veenontginning
© Zelf getekend door J.vd Vaart

Broek mag zich een bijzonder dorp noemen. Een vaar(t)-dorp. In de vorm is nog de structuur te herkennen van de middeleeuwse ontginning. 

Het dorpsgebied is een combinatie van een bebo

Gedicht over de Broekstervaart
© Bauke Folkertsma

Twee gedichten over de Broekstervaart, van resp. Pieter Jelles Troelstra en Marije Roorda.

Broeksterfeart, wat bist dochs moai,
As’t dêr leist yn sêfte slomme,
Fan dat rûzjend grien

IJsclub Súdwide
© J.vd Vaart

Broek heeft een ijsclub die legendarisch is geweest vanwege het vaak als eerste organiseren van kortebaanwedstrijden.

Spaanse Boeven gevangen onder de kerktoren
©

In de begin periode van de 80-jarige oorlog zwierven er groepen Spanjaarden rond in het noorden. Vanuit Steenwijk trokken ze ook Friesland in en op een keer bereikten ze ook ons dorp. Er was op gereke

Klokkenroof
© Jacobus Stellingwerf, 1720 (Tresoar)

De Nederlandstalige tekst volg binnenkort.

Melkboot
© ansichtkaart eigen verzameling

De economische basis van Broek was eertijds de melkveehouderij. Het aantal bedrijven in het dorp bedroeg zo’n 30. Het merendeel bestond uit  "komelkerijen". Kleine bedrijfjes met een paar koeie

Melkboot Broek, levensader der economie
© oude ansichtkaart uit eigen verzameling

Voor de ruilverkaveling was Broek een levendig dorp met veel activiteiten op de Broekstervaart. Eén van de meest frequente activiteiten was de melkvaart. Dankzij die melkvaart en de economische betek

Kopziekte
© familie Hoekstra

Nederlandstalige tekst volgt. 

Geschiedenis
© Fragment kaart 1573

Iedere plaats kent haar ontstaansgeschiedenis. Dit geldt ook voor Katlijk. Dat de eerste bewoners op houtvlotten de Tjonger zijn komen afzakken en in de omgeving van wat wij nu Katlijk noemen zijn gaa

De adel
© Willem Toering

Hoewel de adel in Oranjewoud woonde hebben de families Van Limburg Stirum en Van Bierma Oosting een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van Katlijk. Zij zorgden voor de ontginning van heidevel

Het geologisch verleden en heden
© Willem Toering

Het landschap in Zuidoost-Friesland, en daarmee dat in Katlijk, is niet altijd geweest zoals we het tegenwoordig kennen. Het is door verschillende gebeurtenissen in de loop der tijd zo gevormd. Vooral

Kerk en klokkenstoel
© Willem Toering

De kerk is in Katlijk het oudst bestaande gebouw. Samen met de veel recentere klokkenstoel is het een toonbeeld van rustieke eenvoud, waar de Katlijkers bijzonder trots op zijn. Als men de kerk passee

Kerkelijk en sociaal leven
© onbekend

Uit het feit dat er in 1243 in Katlijk al een kerk stond en deze in 1550 werd vervangen door een nieuwe kan men afleiden dat het geestelijk leven er een belangrijke plaats heeft ingenomen. Niet alleen

Het onderwijs
© onbekend (oud)

Het volgen van onderwijs is vandaag de dag niet meer uit onze samenleving weg te denken. Welke ouders hechten momenteel geen grote waarde aan het onderwijs dat hun kind gaat volgen? Regelmatig wordt e

Een markante persoonlijkheid W.A. Nijenhuis
© onbekend (oud)

Elk dorp heeft mensen voortgebracht, die een bijzondere rol in de dorpsgeschiedenis hebben gespeeld. Voor Katlijk was Wietze Andries Nijenhuis een dergelijke persoon. Zo heeft hij bemoeienis gehad met

De Tweede Wereldoorlog
© Willem Toering

De Tweede Wereldoorlog is een duistere bladzijde in de geschiedenis van ons land. De oorlog bracht veel narigheid en verdriet en kostte duizenden mensen het leven. Ook de Katlijkers en de mensen die t

Dokter Henricus Beekhuis
© H. Beekhuis, Gorssel

Henricus Beekhuis (1872-1959) vestigde zich in 1898 als huisarts in Bolsward. Daar heeft hij zich doen kennen als een geliefd huisarts, die veel voor de volksgezondheid heeft gedaan. Maar daarnaast

Herdenkingsmonument De Molkbus
© Ale Dijkstra, Sumar

Sinds 1996 staat in Sumar, vlak bij de basisschool, het herdenkingsmonument "De Molkbus". Op het gedenkteken staat de volgende tekst te lezen:
Dit tinkteken is oprjochte nei oanlieding fan: de m

Korenmolen De Hoop
© Archief Streekmuseum Burgum

Op een in 1694 door Schotanus vervaardigde landkaart van Fryslân staat op de plaats waar in Sumar korenmolen "De Hoop" staat, een windmolen ingetekend. Of die molen er in 1700 nog staat? In de belast

Kunstwerk It Bintje
© Ids Krol, Sumar

Als eerbetoon aan de Sumarder Kornelis Lieuwes de Vries en een door hem door kruisingen ontdekte aardappel die hij de naam het Bintje gaf, maakte beeldhouwer Anne Woudwijk een prachtig kunstwerk. Het

Dorpscafé De Koekoek
© Dirk Strijker, Sumar

In 1868 laat Jelle Eelkes Boonstra op de hoek van de huidige Damsingel en de Gravinneloane een woning bouwen. Hij is wagenaar (menner/koetsier) van beroep, maar staat ook als koopman in de boeken. In

Nederlandsche Thermomchemische Fabrieken (N.T.F.)
© Dirk Strijker, Sumar

Op 18 februari 1925 richtte José Vigevéno de N.V. Nederlandsche Thermochemische Fabrieken (N.T.F.) op.
Voor dit destructiebedrijf had hij een chemicus nodig en hiervoor trok hij Hendrik Jacob Pr

De tram en het tramstation
© Archief D. Franke (†), Burgum.

In 1880 wordt de Nederlandsche Tramwegmaatschappij (N.T.M.) opgericht met als doel door heel Nederland over of langs bestaande wegen tramlijnen aan te leggen.
Al in 1881 wordt de lijn Veenwouden-B

Dorpskerk
© Ale Dijkstra, Sumar

Een van de meest beeldbepalende gebouwen van Sumar is de dorpskerk. De van oorsprong Hervormde kerk is gebouwd in 1769. De inwijding heeft plaats gevonden op 12 november 1769. Daarvoor stond er op dez

Prinses Margrietkanaal (Groningervaart)
© Ale Dijkstra, Sumar

In 1453 is er bij Burgum/Sumar sprake van de Lioedsmersdaam (Burgumerdaam). Dit is geen dam zoals we die tegenwoordig kennen maar een ondiepte in het vaarwater waarover men, door het water rijdend of

Jan Klazes Elzinga (1882-1947)
© Archief R. Verhoeff (†), Sumar

Jan Klazes Elzinga is op 28 mei 1882 in Sumar geboren. Na 8 jaar lagere school gaat hij naar de ambachtsschool in Leeuwarden en haalt daar het diploma bankwerker. Op 16-jarige leeftijd bouwt hij van e

Bouwwerk uit de twaalfde eeuw
© Dirk Strijker, Sumar

Bij de aanleg van de noordelijke rondweg langs Sumar (1994, Koekoekswei) treft de aannemer in het gele zand van het gegraven cunet van de weg donkere verkleuringen aan. 
De Werkgroep Archeolog

Wonderdokter Kornelis Wijtzes van der Wal (1836-1905)
© Dirk Strijker, Sumar

Toen er in Fryslân nog nauwelijks huisartsen waren, grepen plattelandsbewoners bij ziekte dikwijls terug op eeuwenoude geneeswijzen. Niet zelden riep men daarbij de hulp in van wonderdokters en duive

Freerk Wijma
© Mevrouw Kooistra-Wijma, Garyp

In Sumar staat sinds 1996 een bijzonder herdenkingsmonument (zie venster ‘De Molkbus’).
Een naam die onlosmakelijk met "De Molkbus" is verbonden, is die van Freerk Wijma. Deze Sumarder boer do

Middeleeuwse gouden ring
© Streekmuseum Burgum

Op 8 mei 1997 was Sumarder Pieter de Jong met zijn metaaldetector aan het zoeken op een terrein in Sumar dat bouwrijp werd gemaakt als industrieterrein (Solcamastraat). Daar deed hij een unieke vondst

Molen van Pijbes (Burgumerdaam)
© Onbekend, ansichtkaart rond 1900

Moeten we de molen van Halbe Pieters Pijbes, met de naam "de Broeders", beschouwen als een Burgumer- of Sumarder molen? Feitelijk is (was) het een Burgumer molen. Hij stond namelijk aan de noordzij

Beroemde Rypsters
© Wurkgroep Histoarysk Dronryp

Eise Eisinga

Eise Eisinga werd op 21 februari 1744 geboren in Dronrijp als zoon van een wolkammer, die woonde aan de Kerkebuurt ( nu Tsjerkebuorren nr. 13). Hij bleek al snel hoogbegaafd, maar moc

De Posthoorn
© Wurkgroep Histoarysk Dronryp

Geschiedenis van de Posthoorn.

Logement/café de Posthoorn, aan de Brêgebuorren te Dronryp , werd vroeger ook wel "De Groote Posthoorn" genoemd. Oorspronkelijk stond het café dichter aan het

Logement Halfweg
© Wurkgroep Histoarysk Dronryp

Logement Halfweg op Eastryp 1842 – 1947. Met de aanleg van de straatweg in 1842 tussen Leeuwarden en Franeker werd halverwege het logement Halfweg gebouwd in Eastryp (Oost Dronrijp). Dit stukje D

Van Beymahuis Brêgebuorren
© Wurkgroep Histoarysk Dronryp

Het van Beymahuis in Dronrijp.

Op de Nieuwe Streek (nu de Brêgebuorren) stond in 1786 een prachtig huis met een rijke barokke Vlaamse gevel. Het huis was voorzien van natuurstenen versieringen

Tram & Trein
© Wurkgroep Histoarysk Dronryp

De tram. De Nederlandse Tramweg Maatschappij (NTM; later ook busmaatschappij) voltooide in 1900 de tramverbinding van Leeuwarden met Franeker. De rails lagen ten noorden van de straatweg en het st

Volksgezondheid
© Wurkgroep Histoarysk Dronryp

Rond 1860 ligt de gemiddelde levensverwachting in Nederland op 37 jaar. Volgens de gegevens van het Centraal Bureau van de Statistiek werden mannen toen gemiddeld 36, 4, vrouwen gemiddeld 38,2. Tegenw

Volksvermaak en kaatsen
© Wurkgroep Histoarysk Dronryp

Vereniging voor Volksvermaak.

Op 17 januari 1868 is door toenmalige dorpsgenoten een ‘Vereeniging voor Volksvermaken’ opgericht. Deze vereniging organiseerde dat jaar voor het eerst een kermis

Venters en hondenkarren
© Wurkgroep Histoarysk Dronryp

Karren getrokken door honden.

Karren waren honderd jaar geleden een heel normaal straatbeeld. Om het vaak treurige lot van deze honden te verbeteren trad op 1 september 1911 de Trekhondenwet in we

Fabrieken van Dronrijp
© Wurkgroep Histoarysk Dronryp

Steenfabriek ‘Oorbyt’.

Op de plek de boerderij van de familie De Boer, Tichelwurk 15, stond ooit de state Oorbyt of Oorbiet. Het is onbekend wanneer deze state precies gebouwd is. In ieder gev

Tweede Wereldoorlog
© Wurkgroep Histoarysk Dronryp

Herdenking Dronryp.

Bij de brug over het Van Harinxmakanaal in Dronryp ligt een monument ter nagedachtenis aan elf verzetsmannen die hier, een maand voor het einde van de oorlog, op 11 april 194

Kerk & religie
© Wurkgroep Histoarysk Dronryp

Sint Salvius. Sinds 1879 draagt de kerk van Dronryp de bijnaam ‘d Alde Wite. Kerk en toren werden toen voorzien van okergeel geverfde blokpleister van portlandcement. In 1956 werd die van de tore

Muziek
© Wurkgroep Histoarysk Dronryp

Dronryp kun je gerust een muzikaal dorp noemen. Het verleden en heden laat dat zien met verschillende corpsen, koren en individuele muzikanten. In dit thema komen ze allemaal voorbij.

Corpsen

Beroemde Rypsters - Eise Eisinga
© Wurkgroep Histoarysk Dronryp

Bij beroemde of bekende Rypsters kan er gemakkelijk discussie ontstaan over de keuze die wij als makers van dit boek hebben gemaakt. Wij hebben gekozen voor Eise Eisinga, Alma Tadema en Sjirk de Wal,

Beroemde Rypsters - Alma Tadema
© Wurkgroep Histoarysk Dronryp

Bij beroemde of bekende Rypsters kan er gemakkelijk discussie ontstaan over de keuze die wij als makers van dit boek hebben gemaakt. Wij hebben gekozen voor Eise Eisinga, Alma Tadema en Sjirk de Wal,

Beroemde Rypsters - Sjirk de Wal
© Wurkgroep Histoarysk Dronryp

Bij beroemde of bekende Rypsters kan er gemakkelijk discussie ontstaan over de keuze die wij als makers van dit boek hebben gemaakt. Wij hebben gekozen voor Eise Eisinga, Alma Tadema en Sjirk de Wal,

Beroemde Rypsters
© Wurkgroep Histoarysk Dronryp

Bij beroemde of bekende Rypsters kan er gemakkelijk discussie ontstaan over de keuze die wij als makers van dit boek hebben gemaakt. Wij hebben gekozen voor Eise Eisinga, Alma Tadema en Sjirk de Wal,

Eerste bewoners van Nederland komen wellicht uit Wijnjewoude
©

Wijnjeterp en Duurswoude, het huidige Wijnjewoude, zijn  niet alleen oude dorpen, het is ook bekend dat de oudste bewoners van het land uit Wijnjeterp kunnen komen. Er zijn namelijk vondsten ge

Adellijke freulevijver en koninklijk bezoek
©

In de bossen ten noorden van Wijnjewoude, ’t Oude Bosch, vindt u mooie lanen en de wonderschone gelegen Freulevijver.   Het Oude Bosch is op oud hooiland aangelegd rond 1880 door adell

De Paardenbloem
© Bauke Folkertsma

De paardenbloem (Taraxacum officinale) is een soort uit de composietenfamilie (Asteraceae). In deze familie zijn bloemen sterk gereduceerd en klein en staan ze dicht bij elkaar in een bloemhoofdje. In